5 Cách đánh răng khi đeo niềng răng đúng cách: Hướng dẫn chi tiết rõ ràng

ThS.BS Nguyễn Tuấn Dương trả lời:

Cách đánh răng khi đeo niềng răng đúng cách là chải nhẹ sau mỗi bữa ăn 2–3 phút bằng bàn chải lông mềm, đặt góc 45 độ để làm sạch quanh mắc cài và dây cung. Sau đó dùng bàn chải kẽ, chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để lấy sạch thức ăn mắc lại. Tuy nhiên, nếu chải quá mạnh hoặc vệ sinh sai cách, nướu dễ chảy máu, viêm và mắc cài có thể bị bung.

Những điều cần nhớ:

• Chải nhẹ bằng bàn chải lông mềm + kem chứa Fluoride, 2–3 lần/ngày sau ăn.
• Nghiêng bàn chải góc 45 độ, chải kỹ phía trên – dưới – quanh mắc cài.
• Dùng bàn chải kẽ + chỉ nha khoa/máy tăm nước cho kẽ răng dưới dây cung.
• Chải nhẹ để không bung mắc cài; chảy máu nướu nhẹ sẽ hết khi vệ sinh tốt.
• Không có máy tăm nước thì súc miệng thật kỹ vẫn được.

1. Chải răng với bàn chải thường (các bước cơ bản, ai cũng làm được)

Chải răng với bàn chải thường là bước chăm sóc răng miệng cơ bản mà ai cũng có thể thực hiện. Đặt bàn chải nghiêng khoảng 45 độ so với viền nướu, chải nhẹ nhàng theo chuyển động tròn hoặc rung nhẹ từ nướu đến thân răng. Lần lượt làm sạch mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của tất cả các răng trong khoảng 2–3 phút. Tuy nhiên, cần tránh chải quá mạnh vì có thể gây mòn men răng và tụt nướu.

• Bước 1: chọn bàn chải lông mềm, đầu nhỏ thuôn để len vào quanh mắc cài; làm ướt và lấy lượng kem vừa đủ.
• Bước 2: đặt bàn chải nghiêng góc 45 độ so với viền nướu để lông chải len vào rãnh lợi.
• Bước 3: chải nhẹ phần phía trên mắc cài (hất xuống), rồi phía dưới mắc cài (hất lên), mỗi vùng vài lần.
• Bước 4: chải lần lượt mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của tất cả các răng, đi hết từng nhóm răng để không bỏ sót.
• Bước 5: chải nhẹ bề mặt lưỡi để giảm vi khuẩn và hơi thở thơm hơn.
• Lưu ý: chải xoay tròn hoặc dọc nhẹ nhàng, không chải ngang mạnh (dễ bung mắc cài); tổng thời gian 2–3 phút; nếu dùng bàn chải máy, đưa nhẹ quanh từng mắc cài chứ không tì mạnh.

2. Dùng bàn chải kẽ làm sạch quanh mắc cài

Bàn chải kẽ là dụng cụ quan trọng giúp làm sạch các vị trí mà bàn chải thường khó tiếp cận khi niềng răng. Nhờ thiết kế nhỏ gọn, bàn chải kẽ giúp loại bỏ mảng bám và thức ăn mắc quanh mắc cài, dây cung và kẽ răng, từ đó giảm nguy cơ sâu răng, viêm nướu và hôi miệng. Tuy nhiên, cần chọn kích thước phù hợp và thao tác nhẹ nhàng để tránh làm tổn thương nướu.

• Luồn nhẹ đầu nhỏ của bàn chải kẽ vào khoảng giữa dây cung và răng.
• Đẩy nhẹ qua lại, xoay tại chỗ để lấy mảng bám quanh chân mắc cài.
• Làm lần lượt từng kẽ, chú ý các mặt bên của mắc cài – nơi thức ăn hay bám nhất.
• Lưu ý: chọn kích cỡ bàn chải kẽ phù hợp với khe răng, thao tác nhẹ để không làm tuột dây cung; thay bàn chải kẽ khi lông đã tòe.

3. Làm sạch kẽ răng và khoang miệng (chỉ nha khoa, máy tăm nước, súc miệng)

Làm sạch kẽ răng và khoang miệng khi niềng răng cần kết hợp chỉ nha khoa, máy tăm nước và nước súc miệng để loại bỏ mảng bám quanh mắc cài và các vị trí bàn chải khó tiếp cận. Việc vệ sinh đúng cách giúp giảm nguy cơ sâu răng, viêm nướu và hôi miệng trong suốt quá trình chỉnh nha. Tuy nhiên, chỉ đánh răng thông thường thường không đủ để làm sạch hoàn toàn các kẽ răng và khí cụ niềng.

• Chỉ nha khoa: dùng loại có dụng cụ luồn (floss threader) hoặc chỉ superfloss, luồn chỉ qua phía dưới dây cung rồi kéo nhẹ lên xuống làm sạch kẽ răng – tốt nhất nên dùng trước khi đi ngủ.
• Máy tăm nước: tia nước áp lực giúp đánh bật mảnh thức ăn ở kẽ răng và quanh mắc cài, nhanh và tiện, đặc biệt hữu ích sau bữa ăn ngoài.
• Nếu không có máy tăm nước: súc miệng thật kỹ bằng nước sạch hoặc nước muối sau khi chải vẫn hỗ trợ làm sạch tốt – không bắt buộc phải sắm đủ mọi dụng cụ.
• Nước súc miệng: dùng thêm để giảm vi khuẩn và làm sạch sâu, nên ưu tiên loại có chứa Fluoride.

4. Chọn kem đánh răng chứa Fluoride

Người niềng răng nên chọn kem đánh răng chứa Fluoride vì hoạt chất này giúp tái khoáng men răng, giảm nguy cơ sâu răng và hạn chế đốm trắng quanh mắc cài. Tuy nhiên, nên sử dụng sản phẩm có hàm lượng Fluoride phù hợp theo khuyến cáo của nha sĩ và kết hợp vệ sinh răng miệng đúng cách để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.

• Fluoride giúp tái khoáng men răng, ngăn sâu răng và vết đốm trắng thường xuất hiện quanh mắc cài.
• Nên chọn kem có độ mài mòn thấp; tránh các loại kem làm trắng mài mòn cao trong thời gian niềng vì dễ gây ê buốt và mòn men.

Một số loại kem đánh răng chứa Fluoride bạn có thể tham khảo:

• P/S, Colgate, Close-up: phổ biến, dễ mua, chứa Fluoride, hợp với đa số người niềng.
• Sensodyne: phù hợp khi răng ê buốt (nhất là sau mỗi lần siết), có loại chứa Fluoride.
• Elmex: dòng kem có hàm lượng Fluoride cao, hỗ trợ chống sâu răng tốt.
• Kem Fluoride nồng độ cao theo chỉ định: dành cho người dễ sâu răng, dùng theo tư vấn của bác sĩ.

Điều quan trọng không phải thương hiệu đắt tiền, mà là kem có Fluoride (khoảng 1450 ppm trở lên) và độ mài mòn thấp – em chọn loại nào dễ mua và hợp với mình là được.

5. Chải thế nào để không bung mắc cài và xử lý chảy máu nướu?

Để không bung mắc cài khi chải răng, hãy sử dụng bàn chải lông mềm hoặc bàn chải chuyên dụng cho người niềng răng và chải nhẹ nhàng theo góc 45 độ quanh mắc cài. Chải quá mạnh hoặc dùng bàn chải cứng có thể làm bung mắc cài và tổn thương nướu. Tuy nhiên, nếu xuất hiện chảy máu nướu trong những tuần đầu, đây thường là phản ứng do viêm nướu hoặc chưa vệ sinh sạch. Nếu tình trạng kéo dài trên 1 tuần, sưng đau hoặc chảy máu nhiều, cần tái khám để bác sĩ kiểm tra và xử lý kịp thời.

• Để không bung mắc cài: chải nhẹ tay, không chải ngang mạnh, tránh cắn đồ cứng, dai, dính (đá viên, kẹo cứng, bánh mì vỏ cứng).
• Chảy máu nướu: phần lớn do viêm nướu nhẹ lúc mới niềng; em vẫn cần chải đều và đúng cách – đừng vì sợ chảy máu mà bỏ đánh răng, vì càng để bẩn nướu càng viêm nặng.
• Nếu lỡ bung mắc cài hoặc tuột dây: không tự xử lý, dùng sáp nha khoa che tạm chỗ cộm và liên hệ nha khoa để chỉnh lại.
• Sai lầm cần tránh: chải qua loa cho xong, bỏ qua bàn chải kẽ và chỉ nha khoa, dùng kem làm trắng mài mòn cao, hoặc chải quá mạnh gây tụt nướu.