Niềng răng hút thuốc có sao không? 5 tác hại cần biết

Không nên hút thuốc khi niềng răng. Thuốc lá có thể làm răng và khí cụ bị ố màu, tăng mảng bám, hôi miệng, viêm lợi, bệnh nha chu và ảnh hưởng khả năng lành thương. Thuốc lá không nhất thiết làm hỏng mắc cài ngay nhưng có thể khiến quá trình chỉnh nha kém thuận lợi.

• Người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh nướu cao khoảng 2 lần người không hút.
• Răng, chun buộc, keo dán và khay niềng có thể bị ám màu.
• Nicotine có thể che giấu dấu hiệu chảy máu lợi.
• Thuốc lá có thể gián tiếp kéo dài quá trình chỉnh nha.
• Sau nhổ răng, nên kiêng thuốc lá và vape ít nhất 72 giờ.

1. Hút thuốc ảnh hưởng đến răng và khí cụ niềng như thế nào?

Hút thuốc có thể làm răng, chun buộc, keo dán, mắc cài thẩm mỹ và khay niềng bị ám màu hoặc lưu mùi. Khói thuốc còn làm môi trường miệng kém thuận lợi, khiến mảng bám dễ tích tụ quanh khí cụ và làm tăng tình trạng hôi miệng.

Nicotine, nhựa thuốc lá và các chất tạo màu trong khói thuốc có thể bám trên bề mặt răng. Với người đang niềng, những vị trí dễ lộ màu gồm:

• Chun buộc mắc cài.
• Keo dán quanh chân mắc cài.
• Mắc cài sứ hoặc mắc cài trong.
• Attachment gắn trên răng.
• Khay niềng trong suốt.

Mắc cài và dây cung kim loại thường không đổi màu rõ như răng, chun hoặc keo dán. Tuy nhiên, vết ố và mảng bám quanh khí cụ có thể khiến hàm răng trông kém sạch.

Mắc cài cũng tạo ra nhiều vị trí giữ thức ăn hơn bề mặt răng thông thường. Nếu hút thuốc và vệ sinh chưa kỹ, mảng bám có thể tích tụ quanh chân mắc cài, sát viền lợi và giữa các răng, từ đó làm tăng nguy cơ sâu răng, viêm lợi và hôi miệng.

2. Hút thuốc có gây viêm lợi khi niềng răng không?

Có. Người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh nướu cao khoảng 2 lần người không hút, đồng thời bệnh nha chu có thể tiến triển nặng hơn và đáp ứng điều trị kém hơn. Nguy cơ càng đáng lưu ý khi mắc cài khiến việc kiểm soát mảng bám trở nên khó khăn.

Theo CDC, người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh nướu cao gấp 2 lần người không hút. Nguy cơ còn tăng theo số lượng thuốc và thời gian duy trì thói quen hút. Một tổng quan hệ thống cũng ghi nhận hút thuốc làm nguy cơ xuất hiện viêm nha chu tăng khoảng 85%, tương đương khoảng 1,85 lần. www.cdc.gov

Thuốc lá tác động đến nướu và nha chu qua nhiều cơ chế:

• Giảm lưu lượng máu và oxy: Nicotine gây co các mạch máu nhỏ, làm mô nướu nhận ít máu, oxy và dưỡng chất hơn.
• Làm suy yếu khả năng chống nhiễm trùng: Hệ miễn dịch khó kiểm soát vi khuẩn trong mảng bám và cao răng.
• Che giấu biểu hiện viêm: Co mạch có thể làm nướu ít chảy máu hơn dù bệnh nha chu vẫn đang tiến triển.
• Tổn thương mô nâng đỡ răng: Viêm nha chu kéo dài có thể phá hủy dây chằng nha chu và xương ổ răng.
• Giảm khả năng lành thương: Nướu có thể phục hồi kém hơn sau điều trị nha chu hoặc thủ thuật nha khoa.

Vì vậy, nướu không chảy máu nhiều chưa chắc đồng nghĩa răng miệng khỏe mạnh. Nếu anh Minh nhận thấy hôi miệng kéo dài, tụt lợi, răng lung lay hoặc có mủ quanh chân răng, cần được kiểm tra nha chu sớm.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về nguyên nhân và cách xử trí viêm lợi khi niềng răng.

3. Hút thuốc có làm chậm quá trình niềng răng không?

Hút thuốc có thể gián tiếp kéo dài quá trình niềng, nhưng chưa thể khẳng định thuốc lá luôn khiến răng dịch chuyển chậm hơn. Việc điều trị có thể bị ảnh hưởng nếu người bệnh xuất hiện viêm nha chu, tụt lợi, mất xương hoặc vết thương lâu lành.

Răng di chuyển nhờ quá trình tái cấu trúc xương ổ răng: xương được tiêu ở phía răng dịch chuyển đến và hình thành lại ở phía đối diện. Nicotine có thể làm thay đổi hoạt động của tế bào xương và mô nha chu, nhưng tác động lên tốc độ dịch chuyển răng không giống nhau trong mọi nghiên cứu.

Một tổng quan hệ thống về nicotine và dịch chuyển răng cho thấy bằng chứng hiện có chủ yếu đến từ nghiên cứu trên động vật. Vì vậy, chưa thể quy đổi số điếu thuốc thành số tháng kéo dài chỉnh nha ở người. pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Trên thực tế, tiến độ niềng thường bị ảnh hưởng theo hướng:

• Bác sĩ phải điều trị viêm lợi hoặc nha chu trước khi tiếp tục tạo lực.
• Lực chỉnh nha cần được điều chỉnh nếu mô quanh răng không ổn định.
• Vết nhổ răng hoặc vị trí cắm minivis phục hồi kém thuận lợi.
• Người bệnh phải kéo dài thời gian theo dõi trước khi chuyển giai đoạn.

Do đó, không nên viết “hút thuốc chắc chắn làm răng chạy chậm”. Cách diễn đạt chính xác hơn là thuốc lá làm tăng nguy cơ biến chứng có thể khiến kế hoạch chỉnh nha kéo dài.

4. Hút thuốc ảnh hưởng khác nhau giữa các loại niềng không?

Thuốc lá đều gây hại cho răng và nướu dù niềng bằng mắc cài hay khay trong suốt, nhưng ảnh hưởng trên từng loại khí cụ sẽ khác nhau.

Với khay Invisalign, tháo khay trước khi hút chỉ giúp hạn chế khay bị ám màu. Biện pháp này không ngăn được tác hại của thuốc lá đối với răng và nướu. Trước khi đeo lại, người dùng cần vệ sinh răng và làm sạch khay nhưng vẫn phải bảo đảm thời gian đeo theo kế hoạch.

Bạn có thể tham khảo thêm các loại niềng răng trong suốt.

5. Niềng răng có hút thuốc lá điện tử được không?

Không nên hút thuốc lá điện tử hoặc vape khi niềng răng. Một số sản phẩm vẫn chứa nicotine và các chất có thể gây khô miệng, kích ứng nướu, tăng nguy cơ sâu răng và làm mô quanh răng khó duy trì trạng thái khỏe mạnh.

Thuốc lá điện tử không tạo khói giống thuốc lá điếu nhưng không có nghĩa an toàn cho chỉnh nha. Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ cảnh báo vape có thể góp phần gây khô miệng, viêm nướu, sâu răng và tổn thương mô nướu, từ đó ảnh hưởng khả năng đáp ứng điều trị. aaoinfo.org

Vì vậy, không nên chuyển từ thuốc lá điếu sang vape với suy nghĩ đây là phương án không ảnh hưởng đến răng niềng.

6. Những mốc thời gian nào người hút thuốc cần lưu ý?

Các tác hại của thuốc lá không xuất hiện theo một lịch trình giống nhau ở mọi người, nhưng nguồn quốc tế đã xác định một số mốc quan trọng sau khi bỏ thuốc, nhổ răng, phẫu thuật nha chu và cắm minivis.

Sau 3–5 ngày ngừng hút thuốc

Nghiên cứu của Morozumi và cộng sự theo dõi 16 nam giới hút thuốc tại các thời điểm 1, 3 và 5 ngày; 1, 2, 4 và 8 tuần sau khi ngừng hút. Lưu lượng máu ở nướu tăng đáng kể sau 3 ngày, còn lượng dịch khe nướu tăng sau 5 ngày. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Đây là dấu hiệu cho thấy tuần hoàn vi mô ở nướu có thể bắt đầu thay đổi khá sớm. Tuy nhiên, nghiên cứu có cỡ mẫu nhỏ và thực hiện trên người chưa có bệnh nha chu, nên không thể kết luận nướu của mọi người sẽ phục hồi hoàn toàn trong 3–5 ngày.

Sau nhổ răng: kiêng ít nhất 72 giờ

University Hospitals Dorset NHS khuyến cáo không hút thuốc hoặc vape ít nhất 72 giờ sau nhổ răng. Thuốc lá có thể gây đau, làm chậm lành thương và tăng nguy cơ nhiễm trùng. www.uhd.nhs.uk

Mốc 72 giờ là thời gian tối thiểu tham khảo, không phải thời điểm thuốc lá trở nên an toàn. Ổ răng vẫn tiếp tục lành sau giai đoạn này nên kiêng lâu hơn sẽ có lợi hơn.

Sau phẫu thuật nha chu: kiêng ít nhất 2 tuần

Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust khuyến cáo người chưa thể bỏ thuốc hoàn toàn nên ngừng hút ít nhất hai tuần sau phẫu thuật nha chu để nướu lành tốt hơn. www.guysandstthomas.nhs.uk

Sau cắm minivis: lưu ý 4 tháng đầu

Một nghiên cứu trên 88 người với 110 minivis ghi nhận nhóm hút trên 10 điếu mỗi ngày có tỷ lệ minivis thất bại cao hơn đáng kể, đặc biệt trong bốn tháng đầu sau khi cắm. link.springer.com

Nghiên cứu này không quy định phải kiêng thuốc đúng bao nhiêu ngày sau cắm minivis. Mốc bốn tháng chỉ thể hiện giai đoạn ghi nhận nguy cơ thất bại cao hơn ở nhóm hút nhiều. Người bệnh cần ngừng hút và tuân theo lịch theo dõi riêng của bác sĩ chỉnh nha.

7. Nếu chưa bỏ được thuốc, người niềng răng nên làm gì?

Tốt nhất người niềng nên ngừng hút thuốc; nếu chưa thể bỏ ngay, cần giảm dần tần suất và tăng cường kiểm soát mảng bám. Đánh răng hoặc súc miệng chỉ giúp làm sạch một phần, không loại bỏ hoàn toàn tác hại lên nướu và nha chu.

Người đang niềng nên:

1. Báo với bác sĩ loại thuốc và số điếu sử dụng mỗi ngày.
2. Không hút thuốc khi đang đeo khay trong suốt.
3. Chải răng bằng kem chứa fluoride ít nhất hai lần mỗi ngày.
4. Dùng bàn chải kẽ hoặc chỉ nha khoa làm sạch quanh mắc cài.
5. Uống đủ nước và vệ sinh lưỡi.
6. Tái khám, lấy cao răng và kiểm tra nha chu theo chỉ định.
7. Điều trị viêm lợi trước khi bệnh tiến triển nặng.
8. Trao đổi với nhân viên y tế nếu cần hỗ trợ cai thuốc.

Bạn có thể tham khảo hướng dẫn chọn kem đánh răng và nước súc miệng cho người niềng.

8. Câu hỏi thường gặp

8.1. Lỡ hút một điếu thuốc khi đang niềng có sao không?

Một điếu thuốc thường không làm mắc cài hỏng ngay. Bạn nên súc miệng, vệ sinh răng và làm sạch quanh khí cụ. Điều cần tránh là tiếp tục hút thường xuyên với suy nghĩ chỉ cần đánh răng kỹ là đủ, vì vết ố, mảng bám và nguy cơ bệnh nướu có thể tích lũy theo thời gian.

8.2. Hút thuốc có làm bung mắc cài không?

Hút thuốc không phải nguyên nhân trực tiếp phổ biến gây bung mắc cài. Khí cụ thường bị bong do cắn thực phẩm cứng, dai, va chạm hoặc dùng răng cắn vật dụng. Tuy nhiên, thuốc lá làm tăng mảng bám và ảnh hưởng sức khỏe mô quanh răng nên vẫn cần được hạn chế.

8.3. Sau nhổ răng bao lâu có thể hút thuốc lại?

Nên kiêng thuốc lá và vape ít nhất 72 giờ sau nhổ răng; thời gian kiêng lâu hơn vẫn có lợi. Đây chỉ là mốc tối thiểu tham khảo. Người nhổ răng khó, có khâu vết thương hoặc đang lành thương chậm cần tuân theo chỉ định riêng của bác sĩ.

8.4. Ngừng hút thuốc thì nướu có khỏe lại ngay không?

Không. Tuần hoàn nướu có thể bắt đầu thay đổi sau 3–5 ngày nhưng không đồng nghĩa mô nha chu đã phục hồi hoàn toàn. Nếu đã có cao răng, túi nha chu, tụt lợi hoặc tiêu xương, người bệnh vẫn cần được làm sạch, điều trị và theo dõi chuyên môn.

9. Người đang niềng răng và hút thuốc nên làm gì tiếp theo?

Người đang niềng nên ưu tiên ngừng hút thuốc và kiểm tra tình trạng nướu tại lần tái khám gần nhất. Nếu có sưng lợi, tụt lợi, hôi miệng kéo dài, răng lung lay hoặc vết nhổ răng lâu lành, cần liên hệ nha khoa sớm.

Với trường hợp của anh Minh, hút thuốc chưa chắc làm mắc cài hỏng hoặc khiến răng ngừng dịch chuyển ngay. Tuy nhiên, duy trì thói quen này làm tăng nguy cơ đổi màu, viêm nha chu, lành thương kém và có thể khiến kế hoạch chỉnh nha phải điều chỉnh.

Bạn có thể xem thêm hướng dẫn chăm sóc tại chuyên mục niềng răng của Nha khoa Smile One.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định trực tiếp của bác sĩ.